خلاصه نامه حضرت علی (ع) به مالک اشتر - 2
امام علی (ع) به مالک سفارش مینماید که به افراد نیکوکار و بدکار یکسان نگاه نکند تا رغبت نیکوکار در انجام نیکی کم نشود و بدکار را به بدی وادار ننماید. به کسی که نیکی کردی خوشگمان و به کسی که بدی کردی بدبین باش. رسم پسندیدهای را که بزرگان این امت بدان رفتار نمودهاند از بین مبر. با دانشمندان و حکیمان درباره اموری که وضع مردم و کشورت را اصلاح میکند، زیاد مشورت کن.
اى مالك بدان! مردم از گروههاى مختلف تشكيل شدهاند كه هر كدام جز به وسيله ديگرى تكميل نمىشوند، و هيچكدام از ديگرى بىنياز نيستند. اين گروهها عبارتند از: لشكريان خدا، نويسندگان، قضات عالى و دادگستر، عاملان، اهل جزيه و ماليات اعم از كسانى كه در پناه اسلاماند و يا مسلمانند و تجار و صنعتگران و بالاخره قشر پائين يعنى نيازمندان و مستمندان؛ خداوند براى هر كدام از اينگروهها سهمى را در کتاب خود (قرآن) یا سنت پيامبرش (ص) مقرر داشته است.
لشکریان خدا دژهای استوار رعیت و زینت حاکمان هستند. لشکریان و رعیت به یکدیگر، و هر دو گروه به قاضیان و عاملان و نویسندگان، که عقدها و معاهدهها را میبندند، وابستهاند؛ کار این گروهها به وسیله بازرگانان و صنعتگران که بازارها را بر پا میدارند، استوار میشود. کمک کردن به طبقه نیازمندان پسندیده است.
برای هر یک از این گروهها نزد خدا گشایشی است و هر یک را بر حاکم حقی است. حاکم جز با صبر، کوشش، آمادگی برای اجرای حق و یاری جستن از خدا از عهده آنچه خدا بر او واجب کرده برنمیآید. آنگاه از لشکریان خود افرادی را که نیکخواهترین آنها به خدا و پیامبر او و امام تو هستند، صبور و دارای سابقه خوب میباشند، به کار بگمار. در کارهای آنان مانند اندیشیدن پدر و مادر نسبت به فرزندشان بیندیش. به لشکریان خود نیکی کن تا آنان نسبت به تو خیرخواه و خوشگمان گردند.