دستورات اخلاقی قرآن

مغرورانه راه نروید: پسرم با بی اعتنایی از مردم روی مگردان و مغرورانه بر زمین راه مرو که خداوند هیچ متکبر مغروری را دوست ندارد.

خوش زبان باشید: گفتار پسندیده (در برابر نیازمندان) و عفو و گذشت (از خشونت آنها) از بخششی که آزاری به دنبال آن باشد بهتر است؛ و خداوند بی نیاز و بردبار است.

سخن حق بگویید: ای کسانی که ایمان آورده اید! تقوای الهی پیشه کنید و سخن حق بگویید ... تا خدا کارهای شما را اصلاح کند و گناهانتان را بیامرزد؛ و هر کس اطاعت خدا و رسولش کند، به رستگاری عظیمی دست یافته است.

گفتار بی عمل نداشته باشید:ای کسانی که ایمان آورده اید! چرا سخنی می گویید که عمل نمی کنید؟! نزد خدا بسیار موجب خشم است که سخنی بگویید که به آن عمل نمی کنید.

هنگام سخن گفتن لقب بد نگذارید: ... و با القاب زشت و ناپسند یکدیگر را یاد نکنید، بسیار بد است که بر کسی پس از ایمان نام کفر آمیز بگذارید و آنها که توبه نکنند، ظالم و ستمگرند.

مدح بی جا نکنید: گمان می کنید آنها که از اعمال (زشت) خود خوشحال می شوند، و دوست دارند در برابر کار (نیکی) که انجام نداده اند مورد ستایش قرار گیرند، از عذاب الهی برکنارند! (بلکه) برای آنها عذاب دردناکی است.

احسان امر خداست: خداوند به عدل و احسان و بخشش به نزدیکان فرمان می دهد و از فحشا و منکر و ستم نهی می کند؛ خداوند به شما اندرز می دهد شاید متذکر شوید.

به پدر و مادر نیکی کنید: و خدا را بپرستید! و هیچ چیز را همتای او قرار ندهید! و به پدر و مادر نیکی کنید؛ همچنین با خویشاوندان و یتیمان و مسکینان و همسایه نزدیک و دور و دوست و همنشین و واماندگان در سفر و بردگانی که مالک آنها هستید؛ زیرا خداوند کسی را که متکبر و فخرفروش است، دوست نمی دارد.

بدی را با نیکی جواب دهید: هرگز نیکی و بدی یکسان نیست؛ بدی را با نیکی دفع کن، ناگاه خواهی دید همان کس که میان تو و او دشمنی است، گویی دوستی گرم و صمیمی است.

ثمره نیکی و بدی به خودتان می رسد: اگر نیکی کنید به خودتان نیکی می کنید و اگر بدی کنید باز هم به خود کنید.

جواب سلام را به بهنترین وجه بدهید: هر گاه به شما تحیت گویند، پاسخ آن را بهتر از آن بدهید؛ یا (لااقل) به همان گونه پاسخ گویید! خداوند حساب همه چیز را دارد.

خدا اسراف کنندگان را دوست ندارد: اسراف نکنید که خداوند مسرفان را دوست ندارد.